สมุนไพรฉัตรพระอินทร์

สมุนไพรฉัตรพระอินทร์

ฉัตรพระอินทร์  Leonotis nepetaefolia (L.) R. Br. ฉัตรพระอินทร์ (ภาคกลาง)

    ไม้ล้มลุก อายุปีเดียว สูง 1-1.50 ม. ลำต้นใหญ่ ตรง เป็นสี่เหลี่ยมมน ๆ ระหว่างเหลี่ยมเป็นร่อง ค่อนข้างเกลี้ยง หรือ มีขนละเอียด ใบ เดี่ยว ออกตรงข้าม รูปไข่ ปลายใบแหลม โคนใบตัด หรือ สอบเรียว ขอบใบจักลึก แบบฟันเลื่อย เส้นใบด่านล่างเห็นชัดกว่าด้านบน ก้านใบเรียวเล็ก ยาว 3-5 ซม. ตอนบนมีปีก ดอก ออกตามง่ามใบ แน่นเป็นกระจุกกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 5-6 ซม. มีใบประดับย่อยจำนวนมาก รูปแถบ ปลายแหลมคล้ายหนาม ยาวประมาณ 1 ซม. มีขน ดอกย่อยไม่มีก้าน กลีบเลี้ยงยาวประมาณ 2 ซม. เชื่อมติดกันเป็นหลอด ปลายบาน และงอเล็กน้อย บริเวณโคนหลอดด้านนอกมีขนสั้น ตอนปลายมีขนยาว ด้านในเกลี้ยง มีเส้นตามยาว 10 เส้น เห็นชัดเจน ปากหลอดมีแฉก เป็นหนามแหลม 8 แฉก แฉกที่อยู่ด้านบนมีขนาดใหญ่ที่สุด กลีบดอกสีแดงอมส้ม โคนกลีบเชื่อมติดกันเป็นหลอดยาวประมาณ 1 ซม. ปลายกลีบมีขนยาว ภายในหลอดมีขนเป็นวงแหวน 3 วง ปลายกลีบแยกเป็นปาก ปากบน ยาวประมาณ 8-10 มม. เป็นกระพุ้งมีขนยาว ปากล่างสั้น มี 3 แฉก แฉกกลางมีขนาดใหญ่กว่าแฉกข้าง เกสรเพศผู้มี 4 อัน อยู่กึ่งกลางหลอดกลีบดอก ก้านเกสรเกลี้ยง อับเรณูติดกัน ก้านเกสรเพศเมียสั้น ปลายแยกเป็น 2 แฉก ผล เล็ก รูปขอบขนาน หัวและท้ายตัด

นิเวศน์วิทยา : ขึ้นตามที่รกร้าง หรือ ปลูกเป็นไม้ประดับ

สรรพคุณ : ราก ตำพอกทรวงอก แก้อาการเต้านมคัด ต้น น้ำต้มเป็นยาขับเหงื่อ ขับระดู ลดไข้ ยาระบายและเป็นยาเสพติดอย่างอ่อน ใบ น้ำต้มเป็นยาลดไข้ และบำรุง ตำพอกแก้แผลอักเสบ น้ำคั้นใบผสมกับน้ำมะนาวและเหล้ารัม กินลดไข้ ดอก เถ้าจากดอกใช้ใส่แผล หรือ ผสมกับนมเปรี้ยว ทาแก้คัน และผิวหนังอักเสบ

 

รูปภาพจาก:samunpri.com,pantip.com