สมุนไพรชาข่อย

สมุนไพรชาข่อย

ชาข่อย Acalypha siamensis Oliv. ex Gang
ชื่อพ้อง A. evrardii Gagnep. A. fruticosa Ridl.
บางถิ่นเรียกว่า ชาข่อย ชาฤาษี (กลาง) กาน้ำ ชาญวน (กรุงเทพฯ) จ๊าข่อย (เหนือ) ชาป่า (ปัตตานี) ผักดุก ผักดูด (ประจวบคีรีขันธ์).

    ไม้พุ่ม สูงประมาณ 1-2 ม. ลำต้น และกิ่งก้านเรียวเล็ก ไม่มีขน (ยกเว้นก้านใบและช่อดอก). ใบ เดี่ยว เรียงสลับกัน รูปข้าวหลามตัด กว้าง 1.5-3 ซม. ยาว 4-6.5 ซม. ปลายใบมีติ่งปลายมนยื่นยาวออกไป โคนใบสอบแคบ; ขอบใบหยักมน เส้นใบมี 4-5 คู่ เส้นบางมาก คู่ล่างสุดออกจากฐานใบ; ก้านใบยาวประมาณ 1-3 มม. ดอก สีเขียว เล็ก ออกเป็นช่อตามง่ามใบ และที่ยอด ช่อดอกยาว 2.5-4.5 ซม. มีขน ดอกเพศผู้ออกทางตอนบนของช่อ ดอกเพศเมียมีเพียง 2-3 ดอก ออกที่โคนช่อ. ดอกเพศผู้ เล็ก ติดเป็นกระจุกเล็ก ๆ; กลีบรองกลีบดอก 4 กลีบ รูปไข่ปลายแหลม ขอบกลีบมีขน; เกสรผู้มีประมาณ 10 อัน ก้านเกสรมีขน ใบประดับรูปหอก ปลายแหลม. ดอกเพศเมีย มีใบประดับขนาดใหญ่หุ้มอยู่ รังไข่มี 3 ช่อง แต่ละช่องมีไข่อ่อน 1 หน่วย. ผล แก่แห้ง และแตก เล็ก ยาว 1-2 มม. มีรยางค์เหนียวหนืด. เมล็ด ค่อนข้างกลม.

นิเวศน์วิทยา : ขึ้นในป่าดงดิบแล้ง และปลูกเป็นรั้ว.

สรรพคุณ : ต้น ทั้งต้นตำเป็นยาพอกร่างกายใช้ลดไข้  ใบ น้ำต้ม หรือ ชงใบ ใช้แทนใบชาได้ กินเป็นยาบำรุงธาตุ ช่วยย่อย แก้น้ำเหลืองเสีย ไตพิการ และขับปัสสาวะ ยาชงใบ และดอก กินเป็นยาขับปัสสาวะ

 

รูปภาพจาก:khiadnoi.com,pikool.com