สมุนไพรมะกาเครือ

สมุนไพรมะกาเครือ

มะกาเครือ Bridelia stipularis (Linn.) Bl.
บางถิ่นเรียก มะกาเครือ หัสคุณผี (กลาง) สะไอ (สงขลา นราธิวาส) สะไอเครือ (ยะลา) หัสอัยเครือ (เหนือ) ไอหน่วย (ชุมพร).

ไม้เถา เนื้อแข็ง หรือ กึ่งไม้พุ่ม กิ่งตรง หรือ คดงอไปมา กิ่งอ่อนมีขนสีเหลืองแกมน้ำตาล. ใบ เดี่ยว เรียงสลับกัน รูปรี ไข่กลับ หรือ ขอบขนานป้อม ๆ โคนใบกลม หรือ เว้าเป็นรูปหัวใจ ขอบเรียบ หรือ เป็นคลื่นเล็กน้อย ปลายใบแหลม หรือ มน กว้าง 2-7 ซม. ยาว 4-11 ซม. เส้นแขนงใบมี 6-9 คู่ โค้งเล็กน้อย ด้านบนเกลี้ยง หรือ มีขนสั้น ๆ ด้านล่างมีขนนุ่มหนาแน่น ก้านใบยาว 5-12 มม. ดอก ออกเป็นกระจุกเล็ก ๆ ตามง่ามใบ ดอกแยกเพศ แต่อยู่บนต้นเดียวกัน มีใบประดับรองรับ ใบประดับมีขนหนาแน่น กลีบรองกลีบดอก มี 5 แฉก แฉกรูปหอกปลายแหลม กลีบดอกกลม หรือ รูปไข่กลับ เล็กกว่ากลีบรองกลีบดอกมาก. ดอกเพศผู้ ฐานดอกรูปคล้ายเบาะกลม ๆ มีเกสรผู้ 5 อัน โคนก้านเกสรเชื่อมติดกัน ปลายแยกจากกัน. ดอกเพศเมีย ฐานดอกคล้ายรูปโกศ หรือ กลม รังไข่มี 2 ช่อง ท่อรังไข่ 2 อัน ปลายแยกเป็นแฉก. ผล รูปขอบขนาน มีกลีบรองกลีบดอก ซึ่งขยายใหญ่ขึ้น ติดอยู่ที่ขั้วผล กว้าง 0.6-1.0 ซม. ยาว 1-1.5 ซม. ปลายมน ผลแก่สีน้ำเงินปนดำ ผิวเกลี้ยง.

นิเวศน์วิทยา : ขึ้นกระจัดกระจายตามไหล่เขา ชอบขึ้นกระจัดกระจายตามไหล่เขา ชอบขึ้นใกล้น้ำ ในป่าเบญจพรรณและป่าแล้งทั่ว ๆ ไป.

สรรพคุณ : ราก บด กินเป็นยาแก้อ่อนเพลีย จากการสูญเสียความร้อนออกจากร่างกาย ใช้ขับระดู  ต้น เป็นยาฟอกโลหิต ใบ ตำประสมกับเมล็ดเทียนแดง (Nigella sativa Linn.) ใช้ทาแก้แผลริมอ่อน ผล แก้พิษต่อหรือแตนต่อย

 

รูปภาพจาก:komchadluek.net