สมุนไพรชะมวง

สมุนไพรชะมวง

ชะมวง Garcinia cowa Roxb.
บางถิ่นเรียก ชะมวง (ภาคกลาง) กะมวง (ภาคใต้) มวงส้ม (นครศรีธรรมราช) หมากโมก (อุดรธานี)

ไม้ต้น สูงไม่เกิน 20 ม. ไม่ผลัดใบ ทุกส่วนเกลี้ยง เปลือกสีน้ำตาลอมเทา ค่อนข้างเรียบ ใบ เดี่ยว ออกตรงข้าม รูปรี รูปใบหอก หรือ ใบหอกกว้าง กว้าง 2.5-5 ซม. ยาว 8-13 มม. ปลายใบแหลม โคนใบสอบ ขอบใบเรียบ เนื้อใบค่อนข้างหนา เส้นใบมองเห็นไม่ชัด ก้านใบยาว 8-13 มม. ดอก สีเหลือง ค่อนข้างเล็ก ดอกเพศผู้และดอกเพศเมียอยู่ต่างต้นกัน ดอกเพศผู้มักจะออกตามกิ่งเป็นกระจุก กระจุกละ 3-8 ดอก ดอกบานกว้าง 10-13 มม. ก้านดอกใหญ่และสั้นประมาณ 6 มม. กลีบเลี้ยงมี 4 กลีบ รูปไข่กว้าง กลีบดอกมี 4 กลีบ ยาวพอ ๆ กับกลีบเลี้ยง สีเหลืองด้านในสีชมพู หรือ สีแดงอมม่วง เกสรเพศผู้มีจำนวนมาก ก้านเกสรสั้นมากติดกันเป็นกลุ่ม รูปสี่เหลี่ยมอยู่ตรงกลางดอก ดอกเพศเมียมี 2-5 ดอก ออกตามปลายกิ่ง กลีบดอกคล้ายดอกเพศผู้ แต่กลีบดอกยาวกว่า ดอกบานกว้าง 12-15 มม. เกสรเพศผู้เทียมเรียงรอบ ๆ รังไข่ ก้านเกสรติดกันเป็นกลุ่ม ๆ ปลายก้านมีต่อม 1 ต่อม รังไข่กลม ไม่มีก้าน ยอดเกสรเป็นรูปดาว 6-8 แฉก ผล กลมหรือรูปขอบขนาน กว้าง 2-4 ซม. ยาว 2.5-5 ซม. มี 5-8 พู ด้านบนแบนเล็กน้อย และมียอดเกสรเพศเมียติดอยู่ ผิวสีเหลืองอมส้ม เนื้อและเยื่อหุ้มเมล็ดสีส้มอ่อน เมล็ดรูปขอบขนาน ยาว 13-20 มม.

นิเวศน์วิทยา : ขึ้นในป่าดิบและมีปลูกทั่วไปทางภาคตะวันออกเฉียงใต้และภาคใต้

สรรพคุณ : ราก ปรุงเป็นยาถอนพิษไข้ แก้บิด ต้น ให้ยางใส (resin) ที่ใช้ทางยาได้ ให้สีเหลืองใช้ย้อมผ้า ใบ ใช้ปรุงเป็นยากัดฟอกเสมหะและโลหิต แก้ไอ ใบอ่อนกินได้ มีรสเปรี้ยว ผล หั่นเป็นแว่นตากแห้ง ใช้กินเป็นยาแก้บิด

 

รูปภาพจาก:pantip.com,bewbestfood.blogspot.com